Fietsonderdelen bij Cito aan de Ferdinand Bolstraat [Update]

Na 76 jaar is onlangs de winkel Cito aan de Ferdinand Bolstraat 36 in de Amsterdamse Pijp gesloten. De vitrine, die tot voor kort helemaal vol stond met allerlei fiets- en brommeronderdelen is inmiddels leeg, maar de verkoopleus staat voorlopig nog op de gevel. “Heus, Cito heeft ‘t”, het is er één zoals die al jaren niet meer worden gebruikt, maar het geeft het pand wel zijn charme en is kenmerkend voor de winkel die hier zat. Een bijzondere onderdelenwinkel waar alles te vinden was wat elders al decennia uit de handel was. De gehele winkel was tot de nok gevuld met stellages vol dozen, waarvan sommigen er al sinds de opening in 1938 lagen.

Ondanks de bijzondere art deco winkelpui met beschilderde teksten zullen niet veel mensen de winkel van Cito zijn opgevallen. De donkere pui met rommelig interieur viel nauwelijks op tussen de huidige flitsende winkels. Toch was de winkel een begrip, binnen en buiten de stad, vooral voor liefhebbers van zeldzame fietsonderdelen.

Hoewel de winkel in 1938 in gebruik is genomen door Cito, is de pui zelf ouder. In 1923 opende hier een filiaal van de schoenhandel van S.A. Presburg. Deze keten had in de jaren ’10 tot ’30 een indrukwekkende 21 winkels geopend in Amsterdam, maar ook ver daarbuiten. De winkel in de Ferdinand Bolstraat werd al snel te klein, waarna het filiaal verhuisde naar nummer 45 in dezelfde straat (hier zit tegenwoordig een Starbucks). De oude winkel zou vervolgens in gebruik worden genomen door Cito. Het is niet bekend wanneer de leuzen op de gevel zijn geschilderd.

De ontwerper van de pui was de architect/ makelaar Gerardus Alphonsus Maria (G.A.M.) Loogman (1892-1976). Zijn naam is te vinden op een ingebeitelde insciptie in de natuurstenen bekleding naast de voordeur. Er zijn slechts flarden bekend over deze katholieke architect. Hij was vooral actief in de jaren '20 en '30 en zijn bekendste nog bestaande werk is een complex met sociale woningbouw aan de Churchilllaan. Opvallend is dat het een lagere bebouwing betreft dan de rest van Plan Zuid. Loogman ontwierp daarnaast veel winkels en winkelpuien. Voor de firma Presburg ontwierp Loogman meerdere winkels door het hele land in art deco stijl. In onder andere Haarlem, Groningen (1929), Den Haag (1933) en Enschede. Het onmiskenbare hoogtepunt is het inmiddels verdwenen filiaal aan de Kalverstraat 167-169 (1927), dat opviel door een enorme verlichte glas in lood gevel die in samenwerking met Willem Bogtman tot stand was gekomen. Loogman ontwierp meer winkels en winkelpuien in de Kalverstraat en de rest van de stad. Helaas is door de steeds veranderende eisen aan puien het grootste deel van zijn oeuvre inmiddels verdwenen of verminkt.

Op AT5 verscheen vorig jaar een klein item over CITO.




[UPDATE]
Sinds de winter van 2015 beleeft het Citopand een nieuw hoofdstuk in haar bestaan. Een dimsum restaurant is in het pand getrokken inclusief een nieuwe verfbeurt die het straatbeeld meer kleur geeft. De spreuken zijn verdwenen, maar het karakter is er niet minder op geworden.

Foto's: SPQA Amsterdam
Historische foto's: Beeldbank Amsterdam
Advertentie: Nieuw Israelitisch Weekblad (08/03/1923)

Lees meer...

Ceintuurtheater in oude staat hersteld

Het Ceintuurtheater aan de Ceintuurbaan in De Pijp van architect Willem Noorlander wordt momenteel verbouwd. Het lijkt er op dat het gebouw veel van haar oude glorie terugkrijgt. Zo zijn oude lantaarns weer opnieuw vervaardigd, zijn de oude langgerekte driehoekige ramen weer opengebroken en gevuld met glas en lood en zijn de smeedijzeren ornamenten waarin de naam van het oude speelhuis is verwerkt gerenoveerd.

Voor de meesten zal het gebouw bekender zijn als keukenwinkel Houtsma, geschilderd in grijs en wit, in de staat waarin het de afgelopen jaren verkeerde. Op oude foto's en de presentatietekening lijkt de nieuwe beige teint weldegelijk de oorspronkelijke kleur van Het Stinkerdje, zoals de bioscoop ook bekend stond. Deze naam sloeg echter op een eerder op deze plek gelegen bioscoop, waar geen goede luchtverversing was. Ondanks dat de nieuwe in 1921 opgeleverde bioscoop wel goed functioneerde, bleef de naam kleven.

klik voor groter formaat


Foto's: SQPA, behalve:
- Noorlander, presentatietekening
- Historische foto: Spaarnestad Photo via Geheugen van Nederland

Bron:
- Kramer, W & Rogge, C. (1995) Het Stinkerdje, bioscoop aan de Ceintuurbaan, Ploughman

Lees meer...

Radio Kootwijk krijgt miljoen euro voor herstel

In het midden van de Veluwe bevindt zich Radio Kootwijk. Radio Kootwijk was een zendstation voor contact met Nederlands-Indië dat werd gebouwd vanaf 1918. Het zendpark bestond uit meerdere gebouwen waarvan het meest opvallende gebouw Gebouw A was. De provincie Gelderland heeft besloten om 1 miljoen euro beschikbaar te stellen voor restauratie en herontwikkeling van het zendstation.

Het gebied waar het zendstation gebouwd is was nog niet geëxploiteerd en om de bouwmaterialen in het gebied te krijgen werd er eerst een smalspoor aangelegd. Het zendstation bestond uit dertien gebouwen waaronder Gebouw F, het directiegebouw, en Gebouw H, een gebouw voor ongehuwde ambtenaren. Het grootste gebouw, Gebouw A, werd ontworpen door de architect Julius Luthman (1890-1973). Luthman volgde in 1910 een opleiding tot bouwkundig tekenaar in Rotterdam en vestigde zich in 1915 in Amsterdam. In Amsterdam werkte hij voor het architectenbureau van Eduard Cuypers en later ook bij H.A.J. en J. Baanders. Bij het laatste bureau maakte hij kennis met de strakkere en monumentale variant van de Amsterdamse School die in veel van de ontwerpen van het bureau Baanders te zien was. Blijkbaar heeft dit indruk om Luthman gemaakt want een dergelijke stijl is goed terug te zien in Gebouw A.

Luthman werkte in 1920 bij het bureau voor Landsgebouwen toen hem werd gevraagd Gebouw A te ontwerpen. De belangrijkste eis was dat het gebouw onbrandbaar moest zijn waardoor er geen gebruik gemaakt kon worden van ijzer en hout en het geheel uit beton gemaakt is. De zendtoren was 48 meter hoog en daar achter bevond zich de machinehal. Luthman had zich bij het ontwerp laten inspireren door een sfinx en deze vorm is er ook duidelijk in te herkennen. Maar door de vorm van het gebouw werd het ook regelmatig de kathedraal genoemd.

Gebouw A is een gebouw ontworpen in de art deco stijl, maar heeft ook duidelijke invloeden van de Amsterdamse School. De invloed van deze stijl is ook te zien in de beeldhouwwerken. Het gebouw is versierd met beeldhouwwerken van Hendrik van den Eijnde. Al eerder had hij meegewerkt aan de beelden waarmee het Scheepvaarthuis, ontworpen door Jo van der Mey, versierd werd. Hij maakte tijdens zijn lange carrière veel gevelversieringen, veelal voor gebouwen in de Amsterdamse School stijl.

Met het geld dat beschikbaar wordt gesteld door de provincie Gelderland wordt onder andere de prachtige vloer van Gebouw A gerestaureerd en ook wordt er een lift voor invaliden aangebracht om zo verder bij te dragen aan de herbestemming van het gebouw.

Meer informatie:
Staatsbosbeheer
NAI
Geschiedenis Radio Kootwijk
De Stentor

Foto's:
- Gebouw A:Wiep Keiken
- Bouw: Wikipedia

Lees meer...

Veiling tapijt van Tuschinski brengt 11.000 euro op [UPDATE]

De veiling van het tapijt blijkt een groot succes. Het Parool meld dat er door Pathé in totaal 11.000 euro is opgebracht voor de 34 verschillende delen van het Art-Déco pronkstuk. De opbrengst gaat naar de Anne Frank Stichting.

Er hebben 163 mensen een bod gedaan om een stukje bioscoopgeschiedenis te bemachtigen. Het hoogste bod dat gedaan werd was 875 euro.

U kunt voor meer informatie verder lezen op de website van het Parool.

Update:
Inmiddels is het nieuwe tapijt gelegd.
Bekijk op AT5 hoe Amsterdamse roeiers helpen bij het leggen van het nieuwe tapijt. Ook wordt in een filmpje een aantal winnaars van de veiling geïnterviewd.

Foto:
SPQA Amsterdam

Lees meer...

Veiling van het tapijt in theater Tuschinski

Altijd al een stukje film- of architectuurgeschiedenis willen bezitten? Pak dan nu nog snel je kans. Pathé, eigenaar van het Art-Déco Tuschniskitheater in Amsterdam veilt delen van het beroemde tapijt uit de hal van de bioscoop. Op 13 januari zal er een nieuw tapijt worden gelegd en er kan tot 9 januari geboden worden op één of meer van 36 delen. Men mag zelf bepalen op welk deel men biedt. Het geld dat met de veiling wordt opgebracht gaat naar de Anne Frank Stichting.

Het door Jaap Gidding ontworpen, 130m2 grote tapijt is overigens niet het originele tapijt, het is inmiddels al vier keer eerder vervangen vanwege slijtage. In de loop der tijd heeft het originele ontwerp echter veel te verduren gehad. De kleuren hebben aan felheid ingeboet en ook het lijnenspel is niet meer zo precies als het oorspronkelijk was ontworpen. De kern van het ontwerp vormt een adelaar, een verwijzing naar de vlag van Polen, het geboorteland van Abraham Tuschinski. De kop van de adelaar is in de loop der jaren van kijkrichting veranderd door een fout met de fotografie van het tapijt.

Het Tuschinski theater vormt een waar totaalkunstwerk. Het is mengstijl van verschillende, in die tijd populaire stijlen, maar heeft vanwege de extravagante en vurige details nog het meest weg van de Art-Déco. Hoewel Hijman Louis de Jong wordt genoemd als ontwerper van het gebouw, is het in feite een “gesamtkunstwerk” door meerdere ontwerpers. Het gebouw zou niets zijn zonder het interieur, de stijlkamers, het tapijt en de keramische tegels aan de gevel.

Hijman Louis de Jong, de architect van het gebouw was door Tuschinski uitgekozen vanwege zijn Joodse achtergrond. In Amsterdam heeft deze architect niet veel meer gebouwd. Hij heeft voornamelijk woningbouw op zijn naam staan. Hoewel zijn woningbouw aan de Lairessestraat in Amsterdam Zuid een niet te ontkennen monumentaliteit en oog voor detail bezit, is hem in zijn verdere carrière geen andere dergelijke opdrachten gegunt. Het theater is zijn meesterwerk en kan met recht de mooiste bioscoop van Nederland worden genoemd. In 2002 heeft het gebouw een grondige renovatie ondergaan.

Bekijk ook een filmpje over de geschiedenis van het theater in verband met 90 jaar Tuschinski hier.

Bieden op het tapijt kan hier.

Bronnen:
- Wikipedia
- jessegoossens.nl

Afbeeldingen:
- Afbeelding tapijt: tuschinskitapijtveiling.nl
- Foto: SPQA Amsterdam

Lees meer...